– Jesteśmy małym gospodarstwem, więc bardzo ważna jest dla nas wysoka jakość warzyw – mówią gospodarze. – Mamy stałych kilku odbiorców, wypracowane zaufanie i nie chcemy go stracić, pracowaliśmy na nie wiele lat. Dlatego stawiamy na sprawdzone odmiany.

Maria i Roman Ziółkowscy.

FOTO: fot. Szyperek

– Ogrodnictwo było moim hobby i kiedyś można było na nim dobrze zarobić – mówi pan Roman. – Uprawy pomidorów na matach kokosowych czy borówki amerykańskiej uczyłem się sam, metodą prób i błędów. Pomagali mi pracownicy IO w Skierniewicach – dr Maria Wysocka-Owczarek, czy UP w Poznaniu – prof. Andrzej Komosa oraz przedstawiciele firmy Yara.

Państwo Ziółkowscy uprawiają pomidory w szklarniach starego typu. Powstały one z konstrukcji po rozbiórce obiektów szklarniowych w kombinatach ogrodniczych. Mają wysokość 3,5 m od rynny.

Jaka odmiana ogórków pod folie?

Ogórki uprawiane są na powierzchni 500 m² w tunelu foliowym.

– Sadzimy odmianę Melen od dawna, testujemy nowości, ale zawsze pozostajemy przy niej – kontynuuje producent. – Bierzemy pod uwagę cały sezon – plenność, jakość, zdrowotność. I pod tym względem ona nam odpowiada.

Ogórki na miejsce stałe posadzono 24 lutego.

FOTO: fot. Szyperek

Jaka odmiana pomidorów malinowych?

Gospodarze specjalizują się w uprawie pomidora o czerwonych owocach oraz malinowych. Wybierają więc Torero (De Ruiter) ze względu na soczyście czerwoną barwę owoców i atrakcyjny kształt.

Z malinowych od 2 lat sadzą Buenarosa (Enza Zaden). Jest bardzo podobna pod względem smaku i kształtu do Tomimaru Muchoo, ale jest mniej wrażliwa na niesprzyjające warunki uprawy latem. W próbach rosną też Hakumaru i Yarimaru.

Uprawa pomidorów sadzonych 10 lutego (zdjęcia z 4 marca).

FOTO: fot. Szyperek

Jak uprawiać na podłożach kokosowych?

Cała uprawa jest prowadzona w podłożu kokosowym, w matach z firmy Promat. Stosuje się je od 15 lat.

– Kiedyś uprawiałem na wełnie mineralnej. Ale zmieniłem i już przyzwyczaiłem się do "kokosa", mimo że jest trudniejszy niż wełna. Poza tym nie ma problemu z utylizacją podłoża, zagospodarowuję całość w gospodarstwie. W takim podłożu, o dużym udziale grubej frakcji i dobrej pojemności powietrznej, zachowany jest duży zapas wody w matach, a to zapewnia większe bezpieczeństwo produkcji.

Do tej pory maty kokosowe wymieniane były co dwa lata. Ten sezon jest pierwszym, kiedy używa się mat 3-sezonowych. – Nowe maty sprawdzam jesienią – zalewam je wodą i obserwuję, jak się napełniają i czy można w nich rozpocząć produkcję wiosną. Przed sadzeniem trzeba podłoże dobrze ogrzać, podając ciepłą pożywkę, aby rośliny nie straciły systemu korzeniowego.

Pomidory sadzone pod koniec lutego.

FOTO: fot. Szyperek

Nawożenie jest prowadzone według standardowych zaleceń. Strategię uprawy oraz fertygacji ustala gospodarz. Jako pożywka startowa podawana jest ta na bazie Superby Czerwonej lub Zielonej. Zaspokaja potrzeby roślin w początkowym okresie wzrostu. Dodawany jest też Bio-Algeen S90 w celu lepszego ukorzenienia rozsady. Nawożenie w gospodarstwie jest oparte na nawozach firmy Yara. Zdaniem ogrodnika mają bardzo dobrą rozpuszczalność.

W ochronie przed szkodnikami wykorzystuje się metody biologiczne, wprowadzając organizmy pożyteczne do zwalczania mączlików – Macrolophus pygmaeus i dobrotnica – Encarsia formosa. Do zapylania wykorzystuje się trzmiele. Produkty pochodzą z firmy Agroconsult.

Rozsada pomidora na najwcześniejsze nasadzenie jest zamawiana w firmie Krasoń.

– Kupujemy gotową dwupędową, szczepioną na podkładce Maxifort rozsadę w dużych kostkach oraz tzw. półprodukt – szczepione siewki. Dalszy ich rozwój jest prowadzony pod lampami.

Rozsada do gospodarstwa została przywieziona 1 lutego. Pomidory na miejsce stałe posadzono 10 lutego w liczbie 2,5 szt. na m².

WIADOMOŚCI ZE ŚWIATA

Kto jest największym eksporterem pomidorów do Unii Europejskiej? Skąd importuje Polska?

Gospodarze sami produkują rozsadę ogórków oraz pomidorów do uprawy w cyklu letnim (po zakończonej uprawie ogórków). Do produkcji rozsady ogórków przystąpiono w połowie stycznia. Nasiona wysiano bezpośrednio do kostki z wełny mineralnej i przysypano substratem torfowym firmy Hartmann. W szklarni uprawowej jest wydzielony stół – kiełkownik. Jest na nim zbudowany tunelik z grzejnikiem z termostatem w środku, aby móc utrzymywać w nim temperaturę 27°C. To wygodne rozwiązanie, stosowane w produkcji od lat.

Folia z efektem termicznym i antykondensacyjnym

W uprawie pomidorów i ogórków od chwili posadzenia do połowy marca (w zależności od warunków) jest stosowana podwieszka z folii firmy Plastika Kritis Kritifil 4202. To folia z efektem termicznym i antykondensacyjnym. O 50% mniejsze są straty ciepła. Produkt nie należy do najtańszych, ale jest bardzo dobrej jakości.

Zabezpieczenie podwieszką ogranicza straty ciepła.

FOTO: fot. Szyperek

Sprzedaż przez sieć sklepów Lewiatan

Pomidory sprzedawane są w 6-kilogramowych plastikowych skrzynkach.

– Od dawna moimi głównymi odbiorcami jest kilka okolicznych sklepów sieci Lewiatan – mówi pan Roman. – Sprzedaję poprzez nich całą produkcję. Taka sprzedaż jest dobra, bo omija pośredników oraz używane w obrocie towaru chłodnie, a jak wiadomo, schłodzony pomidor traci walory smakowe. W ten sposób do sklepów trafia najświeższy towar wysokiej jakości. 

Marta Szyperek

– Rodzice męża przybyli do Latalic z Kaliskiego w 1972 r., mieli tu 10 ha, bydło i trzodę – wspomina pani Grażyna. Po przejęciu gospodarstwa w 1996 r. kontynuowaliśmy ten kierunek produkcji. Powierzchnia gospodarstwa wzrosła do 70 ha (z dzierżawami). Dzięki programowi SAPARD mieliśmy trzy nowe ciągniki i nowy kombajn zbożowy. Mąż skrupulatnie zapisywał nasze wydatki i przychody i nijak nie wychodziło dobrze.

Gospodarstwo Grażyny i Hieronima Gryczyńskich specjalizuje się w produkcji ogórka szklarniowego.

FOTO: fot. Wójcik

– W 2013 r. podjęliśmy decyzję o wejściu pod osłony. Kupiliśmy w Holandii 5-letnią szklarnię Venlo, która zajęła pół hektara. Była szklarnia i trzoda. Łączenie tych dwóch zajęć trwało krótko. Pozbyliśmy się zwierząt. Trzy lata później dostawiliśmy 0,8 ha szklarni. Dalsze kredytowanie rozwoju mogło być ryzykowne. Postanowiliśmy więc sprzedać 17 ha ziemi i sfinansować trzeci etap naszej inwestycji – 0,6 ha szklarni. Nikt nie chciał wierzyć, że sprzedajemy ziemię. Tendencja była raczej odwrotna. A my nie chcieliśmy już się zadłużać. Teraz gospodarujemy na powierzchni 1,9 ha pod szkłem, a ziemi ogólnie zostało nam 12 ha.

Specjalizacja w uprawie ogórka szklarniowego

– Robimy tylko ogórki – mówi właściciel. Począwszy od rozsady. Piękną sadzonkę robi Wąsiewicz, jednak własna wychodzi taniej. Robimy trzy nasadzenia w sezonie. Pierwszy siew do paluszków z wełny przypada na koniec grudnia. Gdy rośliny osiągają wysokość 3 cm, są wnoszone do doświetlanej szklarni i ustawiane na stołach. Używamy lamp sodowych. Brat miał lampy ledowe, jednak wzrost roślin był wyraźnie słabszy. Doświetlanie trwa 3 tygodnie. Drugi wysiew robimy w kwietniu, trzeci w lipcu.

Do kostki z wełny mineralnej o wymiarach 10 × 10 cm trafiają po dwie rośliny – po dwa paluszki. W jednej macie umieszczamy cztery rośliny, w kolejnej sześć, żeby na metrze bieżącym było pięć roślin. Bezwzględnie przestrzegamy uprawy w nowych matach. Nie używamy ich powtórnie. Mamy przekonanie do dwóch odmian partenokarpnych – Kybria i Cantara.

W tym roku uprawiano dwie odmiany Kybria i Cantara. Na zdjęciu owoce odmiany Kybria.

FOTO: fot. Wójcik

• Kybria – bardzo wysoko plonująca, jest uprawiana w cyklu wiosennym i jesiennym.
• Cantara sprawdza się również w letnim terminie uprawy.

Nagrodzony producent nasion

Produkcja nasienna jest produkcją elitarną, kiedyś też tak traktowani byli producenci. Dziś to już czas przeszły

– Dawniej robiliśmy przerwy między cyklami uprawy, teraz cykle zazębiają się – stwierdza pani Grażyna. Pod koniec jednego cyklu opuszczamy rośliny od strony nasłonecznionej. Na środkowym drucie jest już nowa sadzonka, ale jeszcze zbieramy owoce z poprzedniego nasadzenia. Wycinamy rośliny z pierwszego drutu, potem z trzeciego.

Planowane zmiany i opanowanie inwazji wciornastka

Na pierwszy cykl w nowym sezonie gospodarze zaplanowali oprócz odmiany Kybria odmianę partenokarpiczną, drobnobrodawkową Bjorn.

– Rozwiązujemy umowę z firmą Messer na dostarczanie CO₂ – zapowiada pan Hieronim. Dokarmianie daje efekty, ale zwyżka cen CO₂ nie jest adekwatna do zwyżki plonów. Na początku płaciliśmy po 32 grosze, teraz 97 groszy. Do tego trzeba doliczyć opłatę za dzierżawę zbiornika, czyli 1500 zł miesięcznie.

Gospodarze zapowiadają rezygnację z dokarmiania dwutlenkiem węgla.

FOTO: fot. Wójcik

– Z pewnością będziemy kontynuować ochronę biologiczną – zapewnia gospodarz. Jednak odejdziemy od saszetek z dobroczynkiem na rzecz butelek. Musimy opanować inwazję wciornastka. Zawsze stosowaliśmy SpinTor 240 SC z bardzo dobrym skutkiem, w tym roku musieliśmy uciec się do dwukrotnego zamgławiania szklarni.

Przyszłoroczne zmiany obejmą też wejście w nowy gatunek – uprawę pomidora. Będzie to pomidor gałązkowy z sadzenia lipcowego. Takie były plany, które po części, jak zawsze, zweryfikowało życie.

– Koszmarne ceny miału zmuszają nas do opóźnienia startu produkcji. Wejdziemy dopiero w połowie maja. Opał na sezon kosztował nas kiedyś 300–350 tys. zł (285 zł/tonę miału z dowozem), teraz trzeba byłoby wydać 1,5 mln, bo cena netto wynosi 1500 zł, bez dowozu – tłumaczy gospodarz.

Kłopoty z miałem dotykają również tych gospodarzy.

FOTO: fot. Wójcik

Wielkopolski Rolnik Roku

– Do konkursu Wielkopolski Rolnik Roku zostaliśmy zgłoszeni przez naszą gminę – opowiadają małżonkowie. Uzbierało się 49 gospodarstw, z których wybrano dwadzieścia. Wszystkie gospodarstwa były wizytowane przez komisję, w wyniku czego nagrodzono dziesięć z nich.

Na co zwracano uwagę? Z pewnością na rozwój gospodarstwa, działania proekologiczne, innowacyjność. Gospodarstwo w Latalicach ma nie tylko własną studnię, ale również stację uzdatniania wody. Na terenie gospodarstwa zamontowano fotowoltaikę, która zasila m.in. lamy doświetlające rozsady. Nie bez znaczenia było też piękne obejście gospodarstwa. – Ogród to już zasługa żony – chwali pan Hieronim. Nagroda za najpiękniejszą posesję przypadła pani Grażynie dwukrotnie – w roku 2012 i 2021. A w sierpniu br. Hieronim Gryczyński odebrał z rąk ministra rolnictwa honorową odznakę "Zasłużony dla rolnictwa". 

Zasłużone wyróżnienia dla gospodarzy – Wielkopolski Rolnik Roku i Zasłużony dla rolnictwa.

FOTO: fot. Wójcik

Zasłużone wyróżnienia dla gospodarzy – Wielkopolski Rolnik Roku i Zasłużony dla rolnictwa.

FOTO: fot. Wójcik

Katarzyna Wójcik

Kalafior, kapusta i sałata, a po zbiorach pomidory i ogóki

Ma 12 tuneli foliowych (każdy po 210 m²), w których wczesną wiosną sadzi kalafiory, kapustę oraz sałatę. Po ich zbiorze rosną pomidory i ogórki. W tym roku w 6 z nich jest pomidor, w 3 ogórek, a w 3 owies (jako przedplon pod przyszłoroczne, wiosenne nasadzenia).

Własna rozsada pomidorów i ogórków

Rozsada pomidorów i ogórków jest przygotowywana w gospodarstwie. Nasiona pomidorów w tym roku wysiano 24 lutego (zazwyczaj jest to 5–7 dni później), w paletki rozsadowe o 160 komórkach, wypełnione torfem. Po miesiącu siewki pikuje się do doniczek o średnicy 11 cm. Rozsada jest zasilana nawozem wieloskładnikowym oraz biostymulatorem do ukorzeniania roślin i stymulacji systemu korzeniowego Radiculum (Agro-Sorb).

– Sprawdza się on i jestem zadowolona z jego działania. Kiedyś rozsadę sałaty zasilaną tym biostymulatorem posadziłam 3 tygodnie później niż niezasilaną i ona urosła pierwsza – mówi producentka. W tym roku rozsadę pomidorów na miejsce stałe posadzono 28 kwietnia. W tunelu mieści się 12 rzędów roślin i 3 przejścia techniczne.

Odmiany ogórka i pomidora

Odmiany ogórków i pomidorów pod osłony od firmy Hazera

11 sztuk pomidorów waży aż 6 kilogramów!

Od 4 lat sadzona jest Manistella z firmy Hazera. To odmiana malinowa, o dużych (jak mówi producentka 11 szt. pomidorów waży 6 kg) i smacznych owocach, o wysokiej jakości i twardości jak na ten typ pomidora.

Manistella.

FOTO: fot. Szyperek

– Manistella jest też plenna, a to jest dla mnie bardzo ważne. Dobrze znosi transport – mówi gospodyni. W tym sezonie na skutek długiej i zimnej wiosny, a także upałów (zrzucanie zawiązków) jest więcej owoców pokarbowanych z twardą skórką (potocznie zwanych gargamelami). Ich masa osiąga nawet 70 dag. Jest nimi spore zainteresowanie, gdyż cena jest zdecydowanie niższa, porównując z I klasą pomidorów, ale są bardzo smaczne i przypominają pomidory jak za dawnych lat. W tym roku Manistella rośnie w 4 tunelach.

Druga odmiana pomidora malinowego to Pink Rock (Yuksel). Owoce osiągają masę 250–270 g, są lekko karbowane, po 4–6 szt. w gronie.

Pink Rock.

FOTO: fot. Szyperek

– Są bardzo smaczne. Klienci to wiedzą i są w stanie zapłacić proponowaną przeze mnie cenę, nie targując się – mówi pani Wioletta. W dwóch tunelach oprócz tej odmiany jest jeszcze Dyno i Cornabel oraz kilka odmian w testach. Uprawa testowa jest prowadzona na 6 gron. Odmiany Manistella i Pink Rock są ogławiane za 4. gronem. Zakończenie uprawy pomidorów było w połowie września.

Dyno.

FOTO: fot. Szyperek

Cornabel.

FOTO: fot. Szyperek

2,5 tony tygodniowo ogórków z tuneli

Pani Wioletta uprawia też ogórki brodawkowe. Od wielu lat największą powierzchnię zajmuje odmiana Mirabelle (Seminis).

– Jest najbardziej plenna z tych, które dotychczas miałam – w ubiegłym roku z 6 tuneli zbierałam 2,5 tony tygodniowo. Nie mam problemów ze sprzedażą jej owoców – jasnozielona barwa skórki jest pożądana na warszawskim rynku hurtowym – wyjaśnia producentka.

Z odmian ogórków w mniejszej ilości rosną odmiany testowe – SV3506 i SV4097 z Seminis oraz Kitto i Ninja z Hazery. W tym sezonie, kiedy odwiedziłam gospodarstwo, pełnia zbiorów się powoli zaczynała, ale za pierwsze owoce płacono 3 zł/kg.

– Jest to mało. Mam nadzieję, że pod koniec sierpnia cena wzrośnie – mówi producentka. Rozsada ogórka na miejsce stałe została posadzona 1 lipca, a uprawa jest prowadzona do około 20 października.

Sałata masłowa, kalafior, kapusta biała i brokuł na wczesny zbiór

W tunelach, w których teraz rosną pomidory, wiosną była sałata masłowa Sprinter. Jej sadzenie przypadło na 16 lutego, a rozsadę zakupiono w GPR Krasoń. Na wczesny zbiór sadzony jest też kalafior Momentum (8 tys. szt.), kapusta biała Constable (7,5 tys. szt.) i brokuł Montop. Ich rozsada pochodziła z własnej produkcji.

W tym roku cena warzyw wczesnych nie była zadowalająca – pierwsze kalafiory sprzedawano po 3,5–4,0 zł za szt. W tym czasie, kiedy zaczęły się zbiory, na rynku pojawiły się warzywa z zagranicy.

Biorąc pod uwagę cenę opału, to ceny warzyw wiosennych były zdecydowanie za niskie.

Jakie nawozy sosować, gdy woda do pożywki jest twarda? 

Po zbiorze owoców i uporządkowaniu tunelu stosowany jest obornik w ilości 1 tony na tunel i jest on przyorywany na zimę. Wiosną jest rozsiewane wapno, a przed sadzeniem stosowany nawóz wieloskładnikowy i mieszany z glebą za pomocą glebogryzarki.

Do nawożenia fertygacyjnego upraw stosowane są nawozy wieloskładnikowe.

– Mam twardą wodę i nawozy Agrolution (ICL) dobrze się rozpuszczają – mówi pani Wioletta. Według etykiety zakwaszające działanie nawozu zwiększa dostępność i przyswajalność pierwiastków oraz zapobiega odkładaniu się osadów w systemie nawadniającym. Producentka sama ustala skład pożywki i wykonuje zabiegi ochrony. Pomidory są podlewane co drugi dzień przez godzinę. W okresie, gdy jest bardzo gorąco jednego dnia dostają nawóz, a drugiego wodę.

W przyszłym roku ograniczę produkcję, ale mimo to chciałabym, żeby cena warzyw była wyższa

Pomidory są sprzedawane na rynku hurtowym w Broniszach.

– Mam tam swoich odbiorów, którzy kupują zamówione ilości, a reszta jest sprzedawana na bieżąco. Niestety, cena za 6-kilogramowy karton pomidorów to 22–24 zł. A za pomidory I klasy nie powinna być niższa niż 40 zł za 6 kg. – W tym roku jest naprawdę ciężko – mówi pani Wioletta. – Cena nawozów, paliwa, opału wzrosła – cena worka nawozu – 320 zł (w zeszłym roku 120 zł), paliwo co drugi kurs na giełdę 500 zł (w zeszłym roku 230 zł), kartony na pomidory kosztują 2,10 zł/szt. (wzrost o 50 gr), tona ekogroszku 3 tys. zł (wartość z początku sierpnia), a cena pomidorów niższa niż dwa lata temu. W przyszłym roku ograniczę produkcję, ale mimo to chciałabym, żeby cena warzyw była wyższa, bo koszty idą w górę, tylko nie ceny produkowanych przez nas warzyw. A nikt nie liczy tego, ile pracy wykonujemy sami. 

Marta Szyperek

• charakteryzować się odpowiednimi właściwościami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi
• oraz być biodegradowalne,
• stosunkowo tanie i dostępne.

Do bezglebowej uprawy truskawki najczęściej wykorzystywany jest torf i włókno kokosowe. Oba podłoża mają wady i zalety.

• Torf to znane i cenione od lat podłoże, często wykorzystywane w ogrodnictwie. Jednak postępująca w ostatnich latach eksploatacja naturalnych złóż torfu wymusiła podjęcie badań nad możliwością wykorzystania innych materiałów, które częściowo lub nawet całkowicie będą mogły zastąpić torf w bezglebowych systemach uprawy.
• Włókno kokosowe dzięki bardzo dobrym właściwościom fizycznym, znalazło szerokie zastosowanie w ogrodnictwie jako podłoże jednorodne oraz jako składnik innych podłoży. Podstawową wadą podłoży na bazie włókna kokosowego jest cena oraz w przypadku używania podłoży niezbuforowanych możliwość wzrostu zasolenia (EC) w trakcie uprawy. Jest to istotne w uprawie truskawek, ponieważ są one bardzo wrażliwe na nadmierne EC.

Uprawa truskawek w tunelu

FOTO: fot. Dr Jolanta Lisiecka, Dr Raghavendra Prasad

Cena, dostępność i możliwości wykorzystania

Uwzględniając cenę, dostępność i ochronę środowiska, warto zwrócić uwagę na możliwości wykorzystania materiałów odpadowych, powstających po uprawie grzybów. Polska jest obecnie największym producentem pieczarek w Europie i największym eksporterem tych grzybów na świecie.

Na mniejszą skalę w Polsce uprawia się również boczniaka i twardziaka jadalnego, zwanego shiitake. Produktem ubocznym tej działalności są znaczne ilości podłoża pouprawowego, szacowane na około 1,5 mln ton rocznie. Zgodnie z rozporządzeniem ministra klimatu z 2 stycznia 2020 roku, dotyczącym katalogu odpadów, podłoże po uprawie pieczarki zaliczane jest do grupy odpadów z rolnictwa, ogrodnictwa, akwakultury, rybołówstwa, leśnictwa i przetwórstwa spożywczego, pod numerem katalogowym 02 01 99, określanych jako „inne niewymienione odpady”. Jednocześnie brak zaleceń dotyczących właściwego składowania zużytego podłoża.

Czytaj także: Jak wyprodukować truskawki najwyższej jakości?

Każde z podłoży po uprawie grzybów ma inne właściwości, związane przede wszystkim z materiałami użytymi do jego przygotowania oraz z gatunkiem uprawianego grzyba. Wszystkie podłoża są natomiast bogatym źródłem materii organicznej i składników mineralnych.

Ze względu na duży potencjał najlepszym sposobem utylizacji tych materiałów jest ich rolnicze wykorzystanie. Podłoże po uprawie grzybów wykorzystuje się zazwyczaj po 3–24 miesiącach składowania lub kompostowania. W tym czasie następuje zmiana właściwości chemicznych (spadek pH i EC oraz zawartości składników mineralnych). Jednak kompostowanie jest procesem dość kłopotliwym. Jest też czaso- i pracochłonne. Ponadto może być niekorzystne dla środowiska, ponieważ podczas kompostowania uwalniana jest znaczna ilość składników odżywczych i soli. Mogą się one przedostać do wód gruntowych i gleby, prowadząc do ich skażenia. Z kolei stosowanie świeżego podłoża po uprawie grzybów nie jest zalecane, przede wszystkim ze względu na niekorzystne dla roślin pH i wysokie EC.

Truskawki

FOTO: fot. Dr Jolanta Lisiecka, Dr Raghavendra Prasad

Bardzo liczne badania dowodzą, że podłoża po uprawie grzybów mogą być z powodzeniem stosowane do nawożenia roślin i rekultywacji gleb oraz jako składnik podłoży uprawowych. Niekiedy wykorzystuje się je także jako paszę lub materiał opałowy. Niewiele jest natomiast badań nad efektywnym wykorzystaniem świeżych (niekompostowanych) podłoży pogrzybowych.

Według badań podłoża popieczarkowe zapewniły znacznie lepsze wyniki

W Katedrze Warzywnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu przeprowadzono kilkuletnie badania, które miały na celu określenie przydatności świeżego podłoża po trzech najczęściej uprawianych w Polsce gatunkach grzybów, tj.

•  pieczarki dwuzarodnikowej,
• boczniaka ostrygowatego
• i twardziaka jadalnego (shiitake) do uprawy bezglebowej truskawki w nieogrzewanym tunelu foliowym oraz zbadanie wpływu tych podłoży na wzrost i rozwój oraz parametry owoców truskawki. 

Podłoża pogrzybowe zmieszano z substratem torfowym w kilku proporcjach. Podłoże kontrolne stanowił substrat torfowy. Wykres 1. przedstawia wartości pH i EC niektórych podłoży wykorzystanych w badaniach.

Wartość pH i EC podłoży w uprawie truskawki

FOTO: fot. Dr Jolanta Lisiecka, Dr Raghavendra Prasad

Badania dowiodły, że świeże podłoża po uprawie grzybów mogą z powodzeniem częściowo zastąpić torf w uprawie bezglebowej truskawki (wykres 2.).

Plon (g/roślina) truskawki odmiany Elsanta, uprawianej
w różnych podłożach w nieogrzewanym tunelu foliowym

FOTO: fot. Dr Jolanta Lisiecka, Dr Raghavendra Prasad

Wszystkie podłoża użyte w badaniach zapewniły wyniki lepsze lub porównywalne z torfem w dawkach nieprzekraczających 50% (objętości).

• Stwierdzono, że podłoże popieczarkowe może być potencjalnym zamiennikiem torfu w ilości 10–25%.
• Natomiast podłoże po uprawie shiitake w ilości 15% i 25%.
• W przypadku podłoża po uprawie boczniaka nie powinno się stosować większych ilości niż 25%.

Wykorzystanie świeżych podłoży pogrzybowych może pomóc obniżyć koszty uprawy oraz przezwyciężyć problemy związane z ich utylizacją, a także przyczynić się do ochrony środowiska.

dr Jolanta Lisiecka, dr Raghavendra Prasad; Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Zniszczone tunele foliowe

Producenci wczesnych warzyw z okolic Potworowa liczą straty.

Według Pawła Myziaka, wiceprezesa Zrzeszenia Producentów Papryki RP, każdy z producentów warzyw z tego regionu ucierpiał. Największe starty poniosą jednak producenci nowalijek. Tunele, szczególnie te z naciągniętą folią na zimę, zostały zniszczone.

-  Straty są na tyle dotkliwe dla producentów, ponieważ wszelkie środki produkcji mocno zdrożały w ostatnich miesiącach. Teraz sama folia kosztuje nie 500- 800 zł a 1000 zł, a do tego dochodzą konstrukcje stalowe czy drewniane – zaznacza Paweł Myziak.

fot: pixabay

Paweł Myziak uprawą papryki zajmuje się od wielu lat. Obecnie rośnie ona w tunelach foliowych, zblokowanych na powierzchni 2,5 ha. Gospodarz uprawia i testuje odmiany i rodzaje papryki wprowadzane na rynek Polski. Nie boi się nowości, które wdraża. Bardzo często można je znaleźć pod marką EURO-PAPRYKA w wielu sieciach handlowych w Polsce i za granicą. Od kilku sezonów są testowane na większą skalę odmiany firmy Syngenta, które są na etapie rejestracji i wprowadzania do sprzedaży. To odmiany różnych kształtów i barwy – od stożkowych po "bloki", od ostrych po słodkie. W tym sezonie w kolekcji jest 13 odmian tego hodowcy. Gospodarstwo pana Myziaka to dobre miejsce do organizowania warsztatów, podczas których można namacalnie poznać walory każdej z papryk.

13 odmian papryki testowane w tunelach

– Co roku testuję wiele odmian, sprawdzam ich potencjał – mówi pan Paweł. – Przykładowo Abakara, mimo że jest od 2 lat w sprzedaży komercyjnej, potwierdza swoje cechy – jest wydajna, owoce nie drobnieją w górnych piętrach rośliny. Utrzymują jakość od początku zbiorów do końca. Abakara ma silny system korzeniowy. Dobrze radzi sobie na stanowiskach np. okresowo zalewanych. Lubi upalne lata. Owoce można przetrzymać na roślinie bez ryzyka utraty jakości. Nie zakleszczają się, dzięki czemu zbiór jest łatwiejszy. Dojrzewanie rozpoczyna się o około tydzień później niż odmiany Yecla, dzięki czemu jest zachowana ciągłość zbiorów. Najlepiej na dolnym piętrze pozostawiać 4–6 owoców, wtedy roślina jest w balansie wegetatywno-generatywnym i mimo trudnych warunków dobrze zawiązuje środkowe piętro. Yecla sadzona jest w 3 terminach, pierwszy przypada na początek kwietnia, kolejne to połowa kwietnia i koniec kwietnia. Obsada wynosi 800–900 szt. na tunel o wymiarach 8 × 30 m. Siewki wszystkich odmian pochodzą z GPR Krasoń. – Zależy mi, aby mieć jak najwcześniej pierwsze owoce, zbierane na zielono. A ta wczesna odmiana daje owoce wysokiej jakości – dodaje producent.

Odmiana papryki o bardzo silnym systemie korzeniowym

W kolekcji odmian w Woli Wrzeszczowskiej znalazła się również Balta, o czerwonych owocach typu blok. Wyróżnia ją bardzo silny system korzeniowy, który radzi sobie na stanowiskach obciążonych chorobami odglebowymi lub narażonych na zalewanie, dzięki czemu jest wykorzystywana jako podkładka do szczepienia innych odmian papryki. Nowością o czerwonych owocach jest BS162187 (Besta). Owoce średniej wielkości, są przydatne do pakowania w kartonach. Roślina mimo silnego wigoru nie zatraca cech generatywnych, dzięki czemu jest bardzo wczesna. Owoce łatwo się zbiera, mają długi i gruby ogonek. Z odmian żółtych w typie blok nowością jest Kioto. Owoce osiągają masę 200 g, przy czym nie są długie i nadają się do pakowania typu flowpack. Dobrze toleruje stanowiska porażone grzybami z rodzaju Fusarium. Uzupełnieniem dla Kioto jest nowa Kirroi. Ma większe, żółte owoce, które podczas dojrzewania nie stają się pomarańczowe. Silniejszy jest także jej wigor. W tunelu posadzono także odmiany stożkowe typu kapia – Kornelya i Liubov, które różnią się wielkością owoców. Pierwsza z nich tworzy dłuższe (24 cm), pomarszczone owoce, o krwistoczerwonej barwie. Owoce Liubov są krótsze (15 cm), gładsze, o grubszej ściance. Obie są bardzo słodkie. Pan Paweł uprawia także paprykę ostrą Sachem. Rośliny mają bardzo dobrze zbalansowany wzrost, co jest istotne dla tego typu odmian. Są plenne, bez skłonności do spękań na skórce owoców. Rośnie też papryka stożkowa typu igołomskiego Dimentio, wybarwiająca się na charakterystyczny kremowy kolor.

W gospodarstwie pana Myziaka składniki pokarmowe są uzupełniane na podstawie analizy chemicznej podłoża. Do wapnowania jest stosowania kreda jeziorna, jesienią, ok. 30 kg na tunel. Sucha zgnilizna owoców występuje przeważnie, gdy są problemy z podlewaniem. – W zapobieganiu występowania tej choroby kluczowa jest wilgotność powietrza i gleby. We wszystkich tunelach jest możliwość zraszania roślin – mówi Marcin Niedobylski z firmy Agro-spec, który zajmuje się doradztwem w tym gospodarstwie. – To istotne w momencie sadzenia rozsady na miejsce stałe. Można na całej powierzchni utrzymać odpowiednią wilgotność (ok. 70% ppw). Rozsada jest też dobrze nawadniana przed sadzeniem. Taka wilgotność gleby powinna wystarczyć na ok. 10 dni bez podlewania po posadzeniu.

Nawożenie papryki też dolistnie

Optymalna zawartość wapnia w glebie to 2,5 tys. mg/dm3. Stężenie pożywki jest dostosowane do fazy rozwojowej roślin, na początku EC wynosi 1,2–1,4, a pH poniżej 6. Jeśli jest potrzeba, to są stosowane dolistne nawozy np. wapniowe, zawierające mrówczan wapnia. Fosfor jest dostępny z gleby przy odpowiedniej temperaturze, minimum 10℃. Wskazane jest dokarmianie roślin tym składnikiem, jeśli temperatura gleby nie jest odpowiednia. Pozwoli to na lepsze przyjęcie rozsady. W celu sprawdzenia systemu korzeniowego po 10–14 dniach od sadzenia można odkopać delikatnie roślinę i zobaczyć, czy korzenie "wyszły" poza kostkę i wytworzyły nowe włośniki. Jeśli są problemy z ukorzenieniem, wtedy do oprysku można zastosować kwas fosforowy w stężeniu 0,15–0,20%.

Wsparcie uprawy papryki przez doradcę ds. nawożenia

W gospodarstwie od 2 lat uprawia się paprykę tak, aby nie miała pozostałości środków ochrony roślin. – Razem z moim doradcą Marciniem Niedobylskim wypracowaliśmy właśnie taką metodę uprawy. Jest to kluczowe, gdyż owoce są później sprzedawane pod marką jednej z sieci handlowych – mówi pan Paweł.

Nawożenie dolistne dobierane jest do fazy rozwoju papryki. Jeśli jest problem z budową systemu korzeniowego, to działania ogrodnika powinny być nakierowane na jego rozwój poprzez zwiększenie zawartości fosforu i mikroelementów. Trzeba też delikatnie stresować roślinę, m.in. niedoborem wody, tzn. podlewać tak, aby jej nie rozleniwiać, a zmusić do szukania wody.

W uprawie papryki pod osłonami kluczowa jest biologia

Podłoże pod uprawę papryki w gospodarstwie pana Pawła nie jest regularnie odkażane. Aby zabezpieczyć rośliny przed chorobami systemu korzeniowego, już na etapie produkcji rozsady stosowane są grzyby z rodzaju Trichoderma – Trianum-P. Kolejne aplikacje są kilkakrotne podczas wegetacji. Preparat ten zawiera szczep grzyba dobrze znoszący działanie dość silnego środka, jakim jest Previcur Energy 840 SL, stosowanego przed sadzeniem.

Paweł Myziak dostarcza owoce do jednej z największych sieci handlowych w Polsce. Przywiązuje szczególną wagę do bezpieczeństwa owoców dla konsumentów. Środki chemiczne są stosowane zapobiegawczo (na szarą pleśń, zgniliznę twardzikową) oraz wtedy, gdy to konieczne i z dużym wyczuciem. Zabiegi muszą być prowadzone ze świadomością, że produkt nie zagraża odbiorcy. Do ochrony przed szkodnikami wprowadzane są pożyteczne organizmy, m.in. Amblyseius swirskii, który skutecznie zabezpiecza rośliny przed żerowaniem wciornastka, przędziorka i mszyc.

Autor: Marta Szyperek

fot. Szyperek, firmowe

Przedstawiciel firmy Haygrove rekomendował także folię tunelową Luminance THB o właściwościach antytermicznych, która redukuje ciepło w tunelach w czasie upałów przez odbicie promieni podczerwonych (cieplnych) oraz rozproszenie światła przenikającego do wnętrza obiektu. Pozwala to na obniżenie temperatury wewnątrz tunelu o kilka stopni w stosunku do standardowych folii, co korzystnie wpływa na wzrost i rozwój roślin. Folia tego typu bardzo dobrze sprawdza się w uprawach papryki.

am